Yeni bir şey bulmak için platformlarda yarım saat dolaşmak yerine bazen yapılacak en iyi şey belli: Eski bir Türk dizisinin ilk bölümünü açmak. Entrikadan aşka, aile dramından gerilime; bugün yeniden izleyince hâlâ çalışan 20 nostaljik yerli dizi.
Bir noktada 2010’larda yayınlanan dizilere “nostaljik” demeye başlamamız biraz can sıkıcı.
Ama yapacak bir şey yok.
Son zamanlarda eski Türk dizilerine dönmek yeniden epey popüler. Bunun yalnızca nostaljiyle açıklanamayacak bir tarafı da var.
Çünkü yeni bir dizinin ilk üç bölümünü izleyip hâlâ karakterlerin ne istediğini anlamaya çalışırken eski bir Türk dizisinin ilk 20 dakikasında aile dağılmış, şirket el değiştirmiş, biri yasak aşka düşmüş, diğeri intikam yemini etmiş olabiliyor.
Üstelik birçoğunu zaten biliyoruz.
Finalinde ne olduğunu biliyoruz.
Kimin kimi aldattığını biliyoruz.
Hatta bazı sahnelerin repliklerini bile ezbere biliyoruz.
Yine de izliyoruz.
Çünkü iyi melodramın spoiler diye bir problemi yok.
Bazıları gerçekten yaşlandı, bazıları şaşırtıcı biçimde hiç yaşlanmadı, bazılarıysa bugün ilk kez yayınlansa sosyal medyayı her hafta birbirine katardı.
İşte bugün yeniden başladığınızda büyük ihtimalle “bir bölüm bakıp çıkarım” deyip geceyi teslim edeceğiniz 20 yerli dizi.
1. Muhteşem Yüzyıl
Önce tartışmayı kapatalım:
Bize göre Türkiye’de yapılmış gelmiş geçmiş en iyi dizi.
Evet, iddialıyız.
Muhteşem Yüzyıl yalnızca iyi bir dönem dizisi değildi. Entrikayı, aşkı, iktidarı, aile savaşını, politikayı, ihtirası ve dümdüz melodramı aynı potada bu kadar rahat eritebilen başka bir yerli iş bulmak gerçekten zor.
Bir yanda Hürrem.
Bir yanda Mahidevran.
İbrahim Paşa, Hatice Sultan, Valide Sultan, Şehzade Mustafa…
Karakterlerden herhangi ikisini aynı odaya koymanız bile yaklaşık 45 dakikalık bölüm çıkarmaya yetiyor.
Meryem Uzerli’nin Hürrem olarak ekrana girdiği andan itibaren dizide oluşan yıldız enerjisi de bugün hâlâ çok az yapımda var.
Üstelik ne olacağını biliyor olmamız hiçbir şeyi değiştirmiyor.
İbrahim’in başına ne geleceğini biliyoruz.
Mustafa’nın başına ne geleceğini biliyoruz.
Yine de içimizden küçük bir ses sürekli:
“Belki bu sefer olmaz.”
diyor.
Oluyor.
Bugün neden yeniden izlenir?Çünkü entrikanın olimpiyatları hâlâ Topkapı Sarayı’nda yapılıyor.
2. Aşk-ı Memnu
Türkiye’de aşk, ihtiras ve entrika dediğinizde hâlâ ilk akla gelen dizilerden biri.
Belki de birincisi.
Üstelik finalini ülkede bilmeyen insan kalmamış olmasına rağmen Aşk-ı Memnu tekrar tekrar izlenebiliyor.
Bu başlı başına başarı.
Çünkü mesele hiçbir zaman yalnızca “Bihter ile Behlül yakalanacak mı?” değildi.
Firdevs Hanım’ın bir bakışı.
Nihal’in merdivenden inişi.
Beşir’in sessizce her şeyi bilmesi.
Matmazel’in çaresizliği.
Adnan Bey’in olup bitenlerden yaklaşık üç ülke uzakta yaşaması…
Bütün ev ayrı bir ekosistem.
Bir de tabii Bihter var.
Televizyon tarihimizin en ikonik karakterlerinden biri olduğunu artık tartışmaya gerek bile yok.
Bugün neden yeniden izlenir?Çünkü bazen insanın tek ihtiyacı Boğaz’da bir yalı ve geri dönüşü olmayan son derece kötü kararlardır.
3. Ezel
Öncelikle: Bir bölümü açıp telefonunuza bakarak izleyebileceğiniz dizilerden değil.
Bir an dikkatiniz dağılsa üç kişinin geçmişi değişmiş, yeni bir intikam planı kurulmuş ve Ramiz Dayı hayatınızla ilgili sizden daha doğru bir tespitte bulunmuş olabilir.
Ezel daha ilk bölümünden itibaren gerim gerim geren, sürekli yeni bir parçayı yerine koyan ve seyirciyi hikâyenin biraz daha içine çeken dizilerden.
Dostluk.
İhanet.
İntikam.
Aşk.
Kimlik.
Ve bol miktarda:
“Dur, şimdi bu aslında ne demek?”
anı.
Kenan İmirzalıoğlu, Cansu Dere, Yiğit Özşener, Barış Falay ve elbette Tuncel Kurtiz’den oluşan kadroya bugün dönüp bakınca da durum pek normal görünmüyor.
Bugün neden yeniden izlenir?Çünkü bazı intikam hikâyeleri eskimiyor.
4. İstanbullu Gelin
Adına aldanmayın.
Klasik bir “zengin aileye gelin geldi, kayınvalide istemedi” dizisinden çok daha fazlasıyla karşı karşıyayız.
Evet, Bursa’da büyük bir konak var.
Evet, güçlü bir kayınvalide var.
Evet, aile içinde yaklaşık her üç dakikada bir kriz çıkıyor.
Ama İstanbullu Gelin zamanla çok daha derin bir aile hikâyesine dönüşüyor.
Dizinin çıkış noktasında Gülseren Budayıcıoğlu’nun Hayata Dön kitabındaki Ala’nın hikâyesi bulunuyor. Televizyon uyarlaması elbette bu malzemeyi oldukça serbest biçimde genişletiyor.
Ve iyi ki de genişletiyor.
Özellikle İpek Bilgin’in Esma Boran performansı tek başına yeniden izleme sebebi.
Bir noktadan sonra Süreyya ile Faruk’un aşkından çok Boran ailesinin topluca terapiye gitmesini istiyorsunuz.
Dizi de zaten zamanla tam olarak bununla ilgilenmeye başlıyor.
Bugün neden yeniden izlenir?Çünkü Esma Sultan.
Bazen tek gerekçe yeter.
5. Poyraz Karayel
Bir dizi aynı anda bu kadar komik, romantik, karanlık ve gergin olabilir mi?
Oluyormuş.
Bir sahnede kahkaha atıyorsunuz.
Bir sonraki sahnede işler fazlasıyla ciddileşiyor.
Sonra bir karakter öyle bir şey söylüyor ki tekrar gülüyorsunuz.
Ardından senaryo size neden fazla rahatlamamanız gerektiğini hatırlatıyor.
Poyraz ile Ayşegül arasındaki ilişki zaten diziyi tek başına taşıyabilecek kadar güçlü.
Ama asıl güzelliği yan karakterlerde.
Bir süre sonra dizide “yan karakter” diye bir şey kalmadığını fark ediyorsunuz.
Bugün neden yeniden izlenir?Çünkü kaosun içinde romantizm arıyorsanız bundan daha güvenli olmayan bir adres bulmak zor.
6. Kuzey Güney
İki kardeş.
Bir kadın.
Bir aile.
Ve hayatlarının tamamını değiştiren tek bir gece.
Daha kurulum aşamasında:
“Buradan sağlıklı aile ilişkileri çıkmayacak.”
diyorsunuz.
Haklısınız.
Kuzey ile Güney’in kardeşlik, rekabet, kıskançlık ve sevgi arasında sürekli değişen ilişkisi dizinin gerçek motoru.
Üzerine Cemre geliyor.
Aile geliyor.
Para geliyor.
Sınıf farkı geliyor.
Ve elbette geçmişte yapılan hiçbir hata geçmişte kalmıyor.
Kıvanç Tatlıtuğ’un kariyerindeki en unutulmaz performanslarından birini de burada izliyoruz.
Bugün neden yeniden izlenir?Çünkü “iki kardeş arasındaki mesele ne kadar büyüyebilir?” sorusunun cevabı:
Oldukça.
7. Yaprak Dökümü
Bir aile İstanbul’a taşınır.
Baba değerlerine bağlıdır.
Çocukların her biri kendi hayatını kurmaya çalışır.
Ve işler…
Pek iyi gitmez.
Hatta hiç iyi gitmez.
Yaprak Dökümü konusunda bugün sahip olduğumuz en büyük avantaj şu:
Artık olanlara biraz mesafeden bakıp gülebiliyoruz.
Çünkü Tekin ailesinin başına bir insan ömrüne sığmayacak kadar fazla felaket geliyor.
Fakat dizinin gerçek gizli silahı belli.
Ferhunde.
Ferhunde’nin bulunduğu eve huzurun gelmeyeceğini hepimiz biliyoruz.
Yine de o kapıdan her girişinde heyecanlanıyoruz.
Bugün neden yeniden izlenir?Çünkü Ferhunde bir odaya girdiğinde senaryonun tansiyonu otomatik yükseliyor.
8. Asmalı Konak
Bugünün genç izleyicisine Asmalı Konak’ın yayınlandığı dönemde nasıl bir fenomen olduğunu anlatmak biraz zor.
Bu yalnızca izlenen bir dizi değildi.
Bir televizyon olayıydı.
Kapadokya.
Konak.
Bahar.
Seymen Ağa.
Özcan Deniz ve Nurgül Yeşilçay’ın başrollerini paylaştığı hikâye New York’ta başlayıp kendini geleneklerin, büyük bir ailenin ve Kapadokya’nın ortasında buluyordu.
Bugün izleyince temposu başka bir televizyon dönemine ait gelebilir.
Ama atmosferi hâlâ çok güçlü.
Bir de dizi Kapadokya’yı yalnızca fon olarak kullanmıyordu.
Mekân gerçekten hikâyenin parçasıydı.
Bugün neden yeniden izlenir?Çünkü yerli dizilerde “mekânın da başrol olması” meselesini çok erken çözmüştü.
9. Öyle Bir Geçer Zaman Ki
Bazı diziler sizi üzmek ister.
Öyle Bir Geçer Zaman Ki ise bunu kişisel bir mesele haline getirir.
Ali Kaptan.
Cemile.
Caroline.
Osman.
Ve daha ilk bölümlerden itibaren hayatları topluca darmadağın olan bir aile.
Dizinin en güçlü taraflarından biri yalnızca aşk üçgenine yaslanmamasıydı.
Zaman ilerledikçe çocukların hayatları, Türkiye’nin değişen sosyal yapısı ve ailenin yıllar içindeki dönüşümü de hikâyenin merkezine yerleşiyordu.
Yine de kabul edelim:
Bazen yalnızca Cemile’nin daha ne kadar dayanabileceğini görmek için izliyorduk.
Bugün neden yeniden izlenir?Çünkü bazen insan kendi hayatında yeterince sorun yoksa başkasının sorunlarını üç saat izlemek istiyor.
10. İkinci Bahar
Şimdi biraz sakinleşelim.
Çünkü listenin en sıcak işlerinden birine geldik.
İkinci Bahar bugün yeniden izlendiğinde belki de en çok şunu hatırlatıyor:
İyi bir dizi için dünyanın sonunun gelmesine gerek yok.
Samimiyet yeter.
Ali Haydar’ın kebapçısı.
Hanım’ın yemekleri.
Samatya.
Mahalle.
Aileler.
Çocuklar.
Ve iki yetişkin insanın hayatlarının ikinci yarısında birbirlerini bulması.
Şener Şen ve Türkan Şoray’ı aynı hikâyede izliyor olmanız da zaten başlı başına televizyon tarihinden bir hediye.
Bugün neden yeniden izlenir?Çünkü bazı diziler adrenalini değil, insanın içini ısıtmayı hedefler.
Ve bunu çok iyi yapar.
11. Çemberimde Gül Oya
Nostalji kelimesini gerçekten hak eden dizilerden biri.
Ama burada nostalji yalnızca eski kıyafetler, arabalar veya müziklerden ibaret değil.
Çemberimde Gül Oya bir dönemin ruhunu insanların hayatları üzerinden anlatıyor.
Aşklar.
Arkadaşlıklar.
Aileler.
Politika.
Ülkenin değişen atmosferi.
Ve bunların tamamının insanların kişisel hikâyelerine nasıl sızdığı.
Diziyi ilk yayınlandığı dönemde çocukken izlemişseniz bugün yeniden başladığınızda bambaşka bir dizi izliyor olmanız da mümkün.
Çünkü bazı hikâyeleri anlayabilmek için biraz büyümek gerekiyor.
Bugün neden yeniden izlenir?Çünkü bazı diziler yaşlandıkça küçülmez, büyür.
12. Yılan Hikayesi
Bir nesil için “Memoli” dediğiniz anda başka hiçbir açıklamaya gerek yok.
Yılan Hikayesi polisiye, aksiyon, romantizm ve melodramı aynı dünyanın içine koyup yıllarca konuşulacak karakterler yaratmayı başarmıştı.
Bugün izlediğinizde elbette 1990’ların ve 2000’lerin başındaki televizyon dilini hissediyorsunuz.
Ama tam da bu yüzden eğlenceli.
Cep telefonlarının hayatımızın tamamını ele geçirmediği, herkesin her yerde güvenlik kamerasına yakalanmadığı ve suçluların sosyal medya geçmişinden iki dakikada bulunamadığı başka bir dünya.
Bugün neden yeniden izlenir?Çünkü Memoli.
Yine tek kelimelik gerekçe hakkımızı kullanıyoruz.
13. Aliye
Kocasının kendisini aldattığını öğrenen bir kadın çocuklarını alıp yeni bir hayat kurmaya çalışıyor.
Bugün bakınca oldukça klasik bir televizyon hikâyesi gibi gelebilir.
Ama Aliye bunu öyle bir melodram dozuyla anlatıyordu ki haftanın meselesine dönüşüyordu.
Aileler.
Velayet savaşları.
Aşklar.
İhanetler.
Ve bütün bu kalabalığın ortasında kendi hayatını yeniden kurmaya çalışan bir kadın.
Sanem Çelik’in Aliye’si de döneminin unutulmaz televizyon karakterlerinden biri.
Bugün neden yeniden izlenir?Çünkü 2000’ler Türk televizyonunun melodramı ne kadar büyük bir ciddiyetle ele aldığını hatırlamak için birebir.
14. Bir İstanbul Masalı
Zengin aile.
Büyük ev.
Sınıf farkı.
Karmaşık aşklar.
Ve İstanbul.
Formül tanıdık.
Ama Bir İstanbul Masalı bütün bunları öyle şık ve kendine özgü bir atmosferle anlatıyordu ki hâlâ hafızada.
Arhan ailesinin dünyasıyla o dünyanın dışında kalanların hayatı arasındaki fark dizinin merkezindeydi.
Bir de tabii konak vardı.
Zaten eski Türk dizilerinin devasa evlere neden bu kadar düşkün olduğunu ayrıca incelememiz gerekiyor.
Zengin bir ailenin küçük bir apartmanda yaşadığı bir melodram hayal etmek neredeyse imkânsız.
Bugün neden yeniden izlenir?Çünkü İstanbul’un gerçekten bir masal dekoru gibi kullanıldığı dizilerden.
15. Kara Melek
Bugün sosyal medya Kara Melek yayınlanırken var olsaydı ne olurdu?
Muhtemelen her bölüm ayrı bir kriz.
Çünkü Yasemin karakteri televizyon tarihimizin kötülük konusunda en çalışkan insanlarından biri olabilir.
Entrika var.
İhanet var.
Manipülasyon var.
Para var.
Aşk var.
Ve sağlıklı iletişim kesinlikle yok.
Desperate Housewives yazımızda Edie Britt’e ne kadar ihtiyaç duyduysak burada da Yasemin’e o kadar ihtiyacımız var.
Çünkü bir hikâyede herkes iyi kararlar verse televizyon diye bir şey kalmazdı.
Bugün neden yeniden izlenir?Çünkü iyi yazılmış kötü karakter her dönemde iyi yazılmış kötü karakterdir.
16. Hatırla Sevgili
Aşk hikâyesiyle Türkiye’nin yakın tarihini aynı anlatının içine yerleştiren en unutulmaz yapımlardan.
Hatırla Sevgili yalnızca Yasemin, Ahmet ve Necdet’in hikâyesi değildi.
Ülkenin siyasi ve toplumsal dönüşümü karakterlerin hayatlarının içinden geçiyordu.
Bu yüzden dizi bugün yeniden izlendiğinde yalnızca nostaljik değil; zaman zaman şaşırtıcı biçimde güncel de hissettirebiliyor.
Bir de jeneriği var.
Bazı diziler daha başlamadan insanın duygusal ayarlarıyla oynuyor.
Bugün neden yeniden izlenir?Çünkü kişisel hafızayla toplumsal hafızanın birbirine karıştığı dizilerden biri.
17. Binbir Gece
Şehrazat’ın hasta oğlunun tedavisi için paraya ihtiyacı vardır.
Patronu Onur’dan yardım ister.
Onur yardım etmeyi kabul eder.
Ama bir şartı vardır.
Ve Türk televizyonu dev bir melodramın kapısını açar.
Binbir Gece bugün tekrar izlendiğinde insanın en çok dikkatini çeken şey hikâyenin ne kadar büyük bir ciddiyetle anlatıldığı.
Bakışlar uzun.
Sessizlikler uzun.
Bölümler zaten uzun.
Ama bir şekilde çalışıyor.
Halit Ergenç ve Bergüzar Korel’in ekran kimyası da bunun en büyük sebeplerinden.
Bugün neden yeniden izlenir?Çünkü bazen televizyonun fazla dramatik olması tam olarak istediğimiz şeydir.
18. Merhamet
Bu listedeki daha yakın tarihli dizilerden biri.
Ama kabul edelim:
O da artık nostalji sınırına girdi.
Bunu kabullenmek zorundayız.
Merhamet, geçmişiyle bugünü arasında sıkışmış Narin’in hikâyesi üzerinden sınıf, aile, travma ve aşk meselelerini sürekli birbirine bağlıyordu.
Bir yanda geçmişin yoksulluğu ve ağırlığı.
Diğer tarafta İstanbul’daki yeni hayat.
Ve tabii geçmişin insanı hiçbir zaman gerçekten rahat bırakmaması.
Özgü Namal’ın performansı da dizinin en güçlü taraflarından.
Bugün neden yeniden izlenir?Çünkü bazı karakterler hayatlarını değiştirebilir ama geçmişlerini silemez.
19. Hanımın Çiftliği
Büyük topraklar.
Sınıf çatışması.
Aşk.
Para.
Güç.
Ve bunların hepsinin ortasında insanların birbirlerine yapabilecekleri.
Hanımın Çiftliği, Orhan Kemal’in eserinden televizyona uyarlanan ve dönem dizisi sevenler için bugün hâlâ çok rahat çalışan işlerden biri.
YouTube’da dizinin resmî Kanal D arşivi bulunuyor:
Özellikle kostüm, mekân ve atmosfer konusunda “biz bir dönem hikâyesi anlatıyoruz” hissini hiçbir zaman bırakmıyor.
Bir de dönem dizilerinde herkesin birbirine biraz daha uzun ve anlamlı bakmasının açıklayamadığımız özel bir keyfi var.
Bugün neden yeniden izlenir?Çünkü ihtirası yalnızca Boğaz’daki yalılarda aramamak gerekiyor.
20. Muhteşem Yüzyıl: Kösem
İlk Muhteşem Yüzyılın ardından gelmek dünyanın en kolay görevi değildi.
Çünkü seyirci yalnızca yeni bir dönem dizisi beklemiyordu.
Hürrem’in bıraktığı boşluğun da dolmasını bekliyordu.
Bu biraz haksızlıktı.
Muhteşem Yüzyıl: Kösem kendi başına değerlendirildiğinde çok daha ilginç bir iş.
Yine saray.
Yine iktidar.
Yine şehzadeler.
Yine herkes birbirini son derece zarif kıyafetler içinde ortadan kaldırmaya çalışıyor.
Ama bu kez merkezde Osmanlı tarihinin en güçlü kadın figürlerinden Kösem Sultan var.
İlk dizinin yarattığı fenomen seviyesine ulaşamamış olması, kendi başına ne kadar büyük bir prodüksiyon olduğu gerçeğini değiştirmiyor.
Bugün neden yeniden izlenir?Çünkü Topkapı Sarayı’nda huzur hiçbir zaman seçenek değildi.
Peki hangisiyle başlamalısınız?
Bu tamamen şu anda nasıl bir kaos aradığınıza bağlı.
“Bana mümkün olan en büyük prodüksiyonu verin.” diyorsanız:→ Muhteşem Yüzyıl
Entrika istiyorum. Hem de utanmadan. diyorsanız:→ Aşk-ı Memnu veya Kara Melek
Gerileyim, kafam da biraz yansın. diyorsanız:→ Ezel
Aileler birbirinin hayatını mahvetsin. diyorsanız:→ Yaprak Dökümü veya İstanbullu Gelin
Aşk olsun ama huzur olmasın. diyorsanız:→ Kuzey Güney veya Poyraz Karayel
Beni biraz da üzün. diyorsanız:→ Öyle Bir Geçer Zaman Ki
Eski İstanbul ve gerçekten iyi yazılmış karakterler istiyorum. diyorsanız:→ İkinci Bahar
Tam anlamıyla nostalji istiyorum. diyorsanız:→ Yılan Hikayesi, Asmalı Konak veya Bir İstanbul Masalı
Tarihle beraber ağlamak istiyorum. diyorsanız:→ Hatırla Sevgili veya Çemberimde Gül Oya
Ama nereden başlayacağınızı hâlâ bilmiyorsanız bizim rotamız belli:
Muhteşem Yüzyıl → Aşk-ı Memnu → Ezel → İstanbullu Gelin → Kuzey Güney → Poyraz Karayel
Sonra bir bakmışsınız yeni dizi aramayı tamamen bırakmışsınız.
Zaten 1990’ların sonundan 2010’ların ortasına kadar Türk televizyonu size birkaç aylık program çıkarmaya fazlasıyla yeter.
Bir tek sorun var:
Bir bölüm bakıp çıkmanız pek mümkün değil.
